Inleiding
Waarom dit onderwerp, wat ik precies onderzoek en tot waar mijn scope gaat.
Inleiding
Energiearmoede betekent dat huishoudens moeite hebben om hun woning voldoende te verwarmen en andere energievoorzieningen te betalen. In de afgelopen jaren is dit onderwerp extra actueel geworden, mede door stijgende energieprijzen en onzekerheid op de energiemarkt. Ik herken dit ook uit de praktijk bij Klimaatroute: je komt mensen tegen die echt moeten kiezen tussen ‘warm zitten’ en andere kosten.
Ook landelijk en lokaal staat energiearmoede vaker op de agenda. Gemeenten zoeken naar manieren om gezinnen te helpen, terwijl de overheid probeert te sturen met subsidies en tijdelijke compensatie. In dit rapport onderzoek ik daarom wat de omvang en oorzaken van energiearmoede in Nederland zijn, hoe het zich sinds 2019 heeft ontwikkeld, en welke groepen extra geraakt worden (zoals kinderen). Ook kijk ik naar regionale verschillen en naar beleid: wat hielp wel, wat minder, en wat kan beter?
Onderzoeksvraag
Hoofdvraag: Hoe is energiearmoede in Nederland tussen 2019 en 2025 ontwikkeld, welke huishoudens en regio’s worden het zwaarst getroffen, en welke beleidsmaatregelen hebben invloed gehad?
Deelvragen
- Welke groepen hebben het meest last van energiearmoede, en waarom?
- Waar zie je energiearmoede het meest terug in Nederland (regio’s/gemeenten/wijken)?
- Wat is de impact op gezinnen, en in het bijzonder op kinderen (gezondheid, stress, school)?
- Welke maatregelen zijn ingezet (compensatie, isolatie) en wat was het effect?
Afbakening
Dit onderzoek richt zich alleen op Nederland en alleen op de periode 2019–2025. Technische oplossingen zoals warmtepompen bespreek ik niet inhoudelijk. Ik focus op sociaal-economische en beleidsaspecten: wie wordt geraakt, waarom, en wat doen overheid en gemeenten.
Definities
In dit rapport gebruik ik de definitie die vaak terugkomt in bronnen van TNO/CBS: energiearmoede is meestal een combinatie van een relatief laag inkomen en een woning met hoge energielasten of lage energetische kwaliteit. Een handige term is de energiequote: het deel van het huishoudinkomen dat naar energie gaat.
Daarnaast bestaat verborgen energiearmoede. Dat zijn huishoudens die bewust heel weinig stoken om de rekening laag te houden. In cijfers lijken ze dan minder “energiearm”, maar in de praktijk kunnen ze alsnog in een koud of ongezond huis wonen.